Een kritische recensie
Met belangstelling lazen we de kritische recensie over de zojuist gepresenteerde pilotversies van Museumtours van Arjan den Boer. Als bedenkers en makers van de tours juichen we gefundeerde en ter zake kundige kritiek van harte toe. Dat komt het product alleen maar ten goede. Het past ook bij het proces dat we tot nu toe volgden: zo open mogelijk.
Een deel van de kritiek delen we van harte. De Boer legt de vinger op een paar zere plekken die we absoluut herkennen, maar waarvoor we binnen de grenzen (geld en tijd) van de innovatieregeling geen oplossing hebben kunnen vinden. Dat geldt inderdaad de grootte van het videoscherm binnen het Museumtour scherm en de nog niet in alle gevallen even handige manier van navigeren. (Overigens kan iedere tour ook zonder navigatie lineair worden bekeken). In de volgende fase van het project, dus zonder steun van de inmiddels opgeheven innovatieregeling, zijn dit punten die zeker voor verbetering in aanmerking komen.
Waar Den Boer aan voorbij gaat is dat de uitgangspunten van Museumtours niet de panorama’s op zich zijn, maar juist de combinatie van het integraal doorlopen van een expositie of museumpresentatie, gekoppeld aan contentinformatie of andere gewenste toevoegingen. Als het alleen zou gaan om het bezoeken van museale ruimten zoals die zich IRL aan de bezoeker voordoen, dan zijn panoramafoto’s prima. In vrijwel alle toepassingen tot nu toe gaat het daarbij echter om grote stappen door een museumgebouw. Je ploft als het ware iedere keer opnieuw een ruimte binnen en verliest de ervaring van het geheel. Bovendien heeft panoramafotografie als bezwaar die merkwaardige vertekeningen die zich voordoen bij veranderende perspectieven. Ook om die reden heeft Museumtours gekozen voor video als registratie.
Waar Museumtours innovatief in wil zijn is dus die koppeling van ruimtelijke beelden aan content. Zo ontstaat een nieuw museaal ‘product’ met mogelijkheden voor de eindgebruiker die de ‘echte’ museumbezoeker niet heeft. Doelstelling vanaf het allereerste begin was om een applicatie te ontwikkelen waarmee musea grotendeels zelf, tegen een betaalbare prijs, met behulp van overal beschikbare video-opnametechnieken een Museumtour kunnen realiseren en produceren. Daaraan kunnen zij naar believen content in tekst, beeld of geluid toevoegen ter verdieping. Dat is heel iets anders dan het virtueel zichtbaar maken van museale ruimten zonder toegevoegde informatie of het achterliggende gedachtegoed. Het laatste zal de bezoeker niet langer boeien dan een vluchtige panoramapirouette door een zaal. Inzoomen op de gigapixels in een panoramafoto brengt wellicht techneuten in vervoering, maar wat heeft de bezoeker er aan zonder nadere informatie? Museumtours wil niet the state of the art van de techniek zijn, maar museale verhalen communiceren. Want daar draait het om in musea.
Tijdens de pilot hebben allerlei technieken de revue gepasseerd. We zijn bijvoorbeeld een tijd bezig geweest om de informatieobjecten ruimtelijk over de video te projecteren. Dit en andere initiatieven strandden soms omdat de techniek te moeilijk zou worden voor een ‘normale gebruiker’, of omdat bestaande technieken nog te pril zijn voor intelligente preloading (zoals html5). Hoewel de software kan publiceren naar alle resoluties, hebben we ervoor gekozen tours online te zetten die het goed doen bij beperkte bandbreedte. Er zijn van elke tour wel een paar varianten die verschillen in schermgrootte en bijbehorende bandbreedte.
We hebben gezocht naar een techniek die makkelijk door de musea is te gebruiken en vervolgens makkelijk is uit te rollen naar alle resoluties voor zowel het web als touchscreen. En die daarnaast media op verschillende manieren kan aanbieden en een hoge penetratiegraad heeft. Flash biedt op dit moment die mogelijkheden. Misschien zijn er binnenkort betere opties. Die zullen worden meegenomen in de doorontwikkeling van Museumtours.
Dirk Bertels (Louter Vormgeving) beseft dat je, zoals met elk project, aan het eind weet hoe je het eigenlijk had moeten doen. Hij is zeer content met de goede ideeën voor de doorontwikkeling van Museumtours die op ons afkomen, zowel in de vorm van kritiek als in de vorm van compliment.
Museumtours draait niet zozeer om technische innovatie, maar des te meer om product- en conceptinnovatie. De waarde ligt in het feit dat musea laagdrempelig aan de slag kunnen met een op beleving en informatie gerichte webapplicatie. De werkelijke meerwaarde is dat musea moeten gaan nadenken op welke wijze en met welke informatie dat zou kunnen. Wilbert Helmus (Princessehof/Fries Museum) is blij met de innovatieve impuls die de pilot in zijn museum heeft gebracht. Museumtours dwingt je anders te kijken naar concept en inrichting van een tentoonstelling. Conservatoren ervaren hiermee hoe het lineair denken los te laten. Ook Marijke Oosterbroek (Amsterdam Museum/Museum Willet Holthuysen) onderschrijft de meerwaarde van dit experiment. Zij hebben gewerkt met verschillende verteltechnieken. Daarbij is geëxperimenteerd met voice overs, acteurs, de inzet van experts uit het museum, etc.. Mede door de samenwerking met andere musea en door de resultaten van de verschillende pilots hebben zij veel geleerd en inspiratie opgedaan die verder gaat dan het projectresultaat. Oosterbroek adviseert dan ook alle musea de kans te grijpen om mee te doen met dit initiatief, of vergelijkbare initiatieven.
Lees hier de recensie van Arjan den Boer www.arjandenboer.nl
